Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, hoạt động mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trên môi trường mạng ngày càng phổ biến, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong giao dịch, thanh toán, quảng bá sản phẩm. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mang lại, hoạt động thương mại điện tử cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro như lừa đảo trực tuyến, hàng giả, hàng kém chất lượng, xâm phạm dữ liệu cá nhân, cạnh tranh không lành mạnh và vi phạm quyền lợi người tiêu dùng.

Nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thương mại điện tử, mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu các quy định pháp luật liên quan để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình khi tham gia giao dịch trên môi trường số.

* Thương mại điện tử ngày càng phát triển mạnh mẽ

Thương mại điện tử là hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ được thực hiện thông qua các phương tiện điện tử có kết nối internet như website, sàn giao dịch điện tử, mạng xã hội, ứng dụng mua sắm trực tuyến và các nền tảng số khác.

Hiện nay, nhiều hình thức thương mại điện tử được sử dụng rộng rãi như:

• Mua bán hàng hóa qua sàn thương mại điện tử; 

• Livestream bán hàng trên mạng xã hội; 

• Thanh toán trực tuyến không dùng tiền mặt; 

• Quảng cáo, tiếp thị sản phẩm trên nền tảng số; 

• Cung cấp dịch vụ trực tuyến qua ứng dụng điện tử. 

Sự phát triển của thương mại điện tử góp phần thúc đẩy kinh tế số, mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa, giảm chi phí giao dịch, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận hàng hóa, dịch vụ nhanh chóng.

* Các quy định quan trọng về thương mại điện tử

Theo quy định của pháp luật, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thương mại điện tử phải thực hiện đầy đủ các quy định về đăng ký kinh doanh, công khai thông tin, bảo đảm chất lượng hàng hóa, dịch vụ và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.

Các website, ứng dụng thương mại điện tử phải:

• Công khai đầy đủ thông tin về chủ sở hữu, hàng hóa, giá bán, phương thức thanh toán, chính sách đổi trả; 

• Bảo đảm an toàn thông tin cá nhân của khách hàng; 

• Có cơ chế tiếp nhận, giải quyết phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng; 

• Không được kinh doanh hàng giả, hàng cấm, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ; 

• Không cung cấp thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng. 

Đối với các cá nhân kinh doanh trên mạng xã hội, livestream bán hàng hoặc kinh doanh online, pháp luật quy định phải chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm, nguồn gốc hàng hóa, nội dung quảng cáo và nghĩa vụ kê khai, nộp thuế theo quy định.

Ngoài ra, các hành vi vi phạm như lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng, giả mạo website, đánh cắp thông tin cá nhân, quảng cáo gian dối, bán hàng không đúng cam kết đều có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Luật Thương mại điện tử siết chặt quy định với người bán và người livestrem. Ảnh minh họa

* Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường mạng

Người tiêu dùng khi tham gia giao dịch điện tử có các quyền cơ bản như:

• Được cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về hàng hóa, dịch vụ; 

• Được bảo đảm an toàn thông tin cá nhân;

• Được lựa chọn hàng hóa, dịch vụ phù hợp; 

• Được khiếu nại, yêu cầu bồi thường khi quyền lợi bị xâm phạm; 

• Được bảo vệ trước các hành vi lừa đảo, gian lận thương mại. 

Để bảo vệ quyền lợi của mình, người dân cần:

• Lựa chọn mua hàng trên các website, sàn thương mại điện tử uy tín; 

• Kiểm tra kỹ thông tin người bán, nguồn gốc hàng hóa; 

• Không chuyển tiền trước đối với các giao dịch thiếu minh bạch; 

• Không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng hoặc thông tin cá nhân cho người lạ; 

• Lưu giữ hóa đơn, tin nhắn, thông tin giao dịch để làm căn cứ khi cần khiếu nại; 

• Chủ động phản ánh các hành vi vi phạm đến cơ quan chức năng. 

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý nhà nước đang tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật và hướng dẫn người dân kỹ năng nhận diện các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.

* Nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh thương mại điện tử

Tổ chức, cá nhân kinh doanh trên môi trường số cần nâng cao trách nhiệm, tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, cụ thể:

• Kinh doanh đúng ngành nghề, đúng quy định pháp luật; 

• Cung cấp thông tin trung thực, minh bạch; 

• Bảo đảm chất lượng sản phẩm, dịch vụ; 

• Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế; 

• Tôn trọng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng; 

• Không lợi dụng mạng xã hội, nền tảng số để quảng cáo sai sự thật hoặc trục lợi bất hợp pháp. 

Mỗi tổ chức, cá nhân cần nâng cao đạo đức kinh doanh, xây dựng môi trường thương mại điện tử an toàn, lành mạnh và văn minh; góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số bền vững.

* Chung tay xây dựng môi trường thương mại điện tử an toàn

Việc chấp hành nghiêm các quy định pháp luật về thương mại điện tử không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và an toàn trên không gian mạng.

UBND phường Thành Sen đề nghị cán bộ, công chức, người lao động và Nhân dân trên địa bàn tích cực tìm hiểu, chấp hành nghiêm các quy định pháp luật về thương mại điện tử; nâng cao cảnh giác trước các hành vi gian lận, lừa đảo trên mạng; đồng thời phát huy vai trò giám sát, phản ánh kịp thời các hành vi vi phạm để cơ quan chức năng xử lý theo quy định pháp luật.