Ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026, thay thế Luật Tiếp cận thông tin số 104/2016/QH13. Việc ban hành Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân theo Hiến pháp, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, hiện đại và phục vụ Nhân dân.

* Quyền tiếp cận thông tin của công dân

Luật quy định mọi công dân đều bình đẳng trong việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin và được Nhà nước bảo đảm các điều kiện cần thiết để thực hiện quyền này. Công dân có quyền được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời, minh bạch và thuận lợi; đồng thời có quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện đối với các hành vi vi phạm pháp luật về tiếp cận thông tin.

Theo quy định của Luật, công dân có thể tiếp cận thông tin thông qua hai phương thức cơ bản:

• Tự do tiếp cận các thông tin đã được cơ quan nhà nước công khai;

• Yêu cầu cơ quan, đơn vị có thẩm quyền cung cấp thông tin theo quy định.

* Những thông tin được công khai rộng rãi

Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 quy định rõ các nhóm thông tin phải được công khai để người dân dễ dàng tiếp cận, bao gồm:

• Văn bản quy phạm pháp luật, thủ tục hành chính;

• Chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội;

• Thông tin về ngân sách, tài chính công, đầu tư công;

• Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

• Kết luận thanh tra, kiểm toán, phòng chống tham nhũng;

• Thông tin về môi trường, y tế, giáo dục;

• Thông tin về chuyển đổi số, dịch vụ công trực tuyến;

• Các thông tin khác theo quy định của pháp luật.

Các thông tin này được công khai thông qua cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, phương tiện thông tin đại chúng, niêm yết công khai hoặc các hình thức phù hợp khác để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân tiếp cận.

* Những thông tin không được tiếp cận

Để bảo đảm lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, Luật quy định một số loại thông tin công dân không được tiếp cận, bao gồm:

• Thông tin thuộc bí mật nhà nước;

• Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và dữ liệu cá nhân;

• Bí mật kinh doanh;

• Thông tin có thể gây ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác;

• Thông tin thuộc bí mật công tác, tài liệu nội bộ của cơ quan, đơn vị theo quy định.

* Trách nhiệm của cơ quan nhà nước

Luật quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân. Theo đó, các cơ quan nhà nước phải:

• Chủ động công khai thông tin theo quy định;

• Thiết lập đầu mối tiếp nhận và giải quyết yêu cầu cung cấp thông tin;

• Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động cung cấp thông tin;

• Rà soát, phân loại, lưu trữ và cập nhật thông tin đầy đủ, chính xác;

• Kịp thời đính chính khi phát hiện thông tin công khai không chính xác.

Đặc biệt, Luật khuyến khích việc cung cấp thông tin trên môi trường số thông qua cổng thông tin điện tử, cổng dữ liệu, cổng dịch vụ công và các nền tảng số nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân.

* Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân

Quyền tiếp cận thông tin là cơ sở quan trọng để người dân thực hiện quyền giám sát, tham gia quản lý nhà nước và xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Việc thực hiện tốt Luật Tiếp cận thông tin góp phần xây dựng nền hành chính dân chủ, công khai, minh bạch, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền.

UBND phường Thành Sen đề nghị cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và Nhân dân trên địa bàn tích cực tìm hiểu, nghiên cứu các quy định của Luật Tiếp cận thông tin năm 2026; chủ động khai thác các nguồn thông tin chính thống từ cơ quan nhà nước; thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình trong quá trình tiếp cận, sử dụng thông tin, góp phần xây dựng chính quyền thân thiện, minh bạch, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn./.