Trong công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, chất lượng mỗi cuộc kiểm tra không chỉ phụ thuộc vào quy trình, phương pháp hay hệ thống văn bản quy định mà còn chịu tác động trực tiếp từ phẩm chất, năng lực và bản lĩnh của đội ngũ cán bộ kiểm tra. Nếu bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm và trình độ chuyên môn nghiệp vụ là những yếu tố nền tảng thì khuynh hướng xem xét, giải quyết vụ việc lại giữ vai trò định hướng, chi phối quá trình nhận thức, đánh giá và đưa ra kết luận của cán bộ kiểm tra.

         Thực tiễn cho thấy, cùng một vụ việc nhưng cách tiếp cận khác nhau có thể dẫn đến những nhận định và kết luận khác nhau. Điều đó cho thấy bên cạnh các quy định mang tính nguyên tắc, yếu tố con người vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Trong đó, khuynh hướng xem xét, giải quyết vụ việc có ảnh hưởng trực tiếp đến tính khách quan, chính xác và hiệu quả của hoạt động kiểm tra.

Khuynh hướng xem xét, giải quyết vụ việc là sự định hướng về nhận thức, thái độ và cách tiếp cận của cán bộ kiểm tra đối với đối tượng, nội dung và mục tiêu kiểm tra. Khuynh hướng này được thể hiện xuyên suốt từ quá trình thu thập thông tin, thẩm tra, xác minh đến đánh giá chứng cứ, kết luận và đề xuất xử lý. 

Trong thực tiễn, khuynh hướng đúng đắn nhất là xem xét khách quan, kết luận chính xác và xử lý nghiêm minh các vi phạm. Đây không chỉ là yêu cầu về phương pháp công tác mà còn là yêu cầu về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm của người cán bộ kiểm tra trước Đảng, trước tổ chức và trước cán bộ, đảng viên. Xem xét khách quan là yêu cầu có tính nguyên tắc trong hoạt động kiểm tra. Mục tiêu của công tác kiểm tra không phải là tìm kiếm sai phạm bằng mọi giá, càng không phải để bảo vệ hay bao che cho bất kỳ tổ chức, cá nhân nào, mà là làm sáng tỏ sự thật khách quan, nhận diện đúng bản chất của sự việc để làm cơ sở đưa ra kết luận chính xác. Muốn vậy, cán bộ kiểm tra phải giữ được sự công tâm, độc lập trong tư duy và không để nhận thức bị chi phối bởi cảm tính cá nhân, áp lực bên ngoài hay các mối quan hệ lợi ích. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, cán bộ kiểm tra thường phải tiếp cận nhiều nguồn thông tin khác nhau, với những nội dung có khi thống nhất nhưng cũng có khi mâu thuẫn. Vì vậy, việc thu thập thông tin chỉ là bước khởi đầu; quan trọng hơn là phải biết phân tích, đối chiếu, kiểm chứng và đánh giá thông tin một cách toàn diện. Không ít trường hợp, những dữ liệu riêng lẻ tưởng như không liên quan nhưng khi được đặt trong mối liên hệ tổng thể lại giúp làm sáng tỏ bản chất vụ việc. Ngược lại, nếu chỉ nhìn nhận sự việc qua những biểu hiện bề ngoài hoặc dựa trên những thông tin chưa được kiểm chứng đầy đủ thì rất dễ dẫn đến nhận định sai lệch. Tính khách quan còn đòi hỏi phải xem xét vụ việc trong bối cảnh cụ thể của nó. Mỗi hành vi vi phạm đều diễn ra trong những điều kiện, hoàn cảnh nhất định và chịu sự tác động của nhiều yếu tố khác nhau. Việc đánh giá toàn diện sẽ giúp phân định rõ trách nhiệm chủ quan và khách quan, nguyên nhân trực tiếp và nguyên nhân gián tiếp, từ đó bảo đảm kết luận vừa chính xác vừa thấu tình, đạt lý. Đây cũng là cơ sở quan trọng để lựa chọn hình thức xử lý phù hợp, bảo đảm tính giáo dục, thuyết phục và khả thi. Trên cơ sở xem xét khách quan mới có thể đưa ra kết luận chính xác. Kết luận chính xác là thước đo quan trọng phản ánh chất lượng của hoạt động kiểm tra. Một kết luận đúng không chỉ xác định rõ bản chất vụ việc mà còn phải chỉ ra đúng đối tượng, đúng hành vi, đúng mức độ vi phạm và đúng trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân có liên quan. Khi kết luận được xây dựng trên cơ sở chứng cứ đầy đủ, lập luận chặt chẽ và đánh giá khách quan thì sẽ tạo được sự đồng thuận, nâng cao tính thuyết phục và hiệu quả của công tác kiểm tra.

Ngược lại, những kết luận thiếu chính xác có thể dẫn đến nhiều hệ lụy. Nếu đánh giá thấp mức độ vi phạm sẽ làm giảm hiệu lực của kỷ luật, tạo tâm lý chủ quan, xem nhẹ quy định. Nếu đánh giá quá mức hoặc quy kết thiếu căn cứ sẽ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích chính đáng của tổ chức, cá nhân, đồng thời làm giảm niềm tin đối với công tác kiểm tra. Vì vậy, mỗi kết luận kiểm tra phải được cân nhắc kỹ lưỡng, bảo đảm khách quan, công bằng và có căn cứ vững chắc. Tuy nhiên, kết luận đúng mới chỉ là một phần của yêu cầu. Kết luận đó cần được cụ thể hóa bằng việc xử lý nghiêm minh các vi phạm. Sự nghiêm minh là biểu hiện của kỷ luật, kỷ cương trong Đảng; đồng thời là yếu tố quan trọng bảo đảm tính răn đe, giáo dục và phòng ngừa. Việc xử lý đúng người, đúng lỗi, đúng mức độ vi phạm sẽ góp phần củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Cần nhận thức rằng mục đích của xử lý kỷ luật không phải để loại bỏ con người mà nhằm giúp tổ chức đảng và đảng viên nhận thức rõ khuyết điểm, sửa chữa sai lầm, ngăn ngừa tái phạm và tiến bộ hơn trong công tác. Chính vì vậy, sự nghiêm minh trong xử lý phải luôn gắn với tính nhân văn, khách quan và công bằng; kiên quyết nhưng không cực đoan, chặt chẽ nhưng không máy móc, bảo đảm vừa giữ nghiêm kỷ luật của Đảng vừa tạo điều kiện để người vi phạm sửa chữa, khắc phục khuyết điểm.

Bên cạnh khuynh hướng đúng đắn, trong thực tiễn vẫn tồn tại những khuynh hướng lệch lạc làm ảnh hưởng đến chất lượng công tác kiểm tra. Phổ biến nhất là khuynh hướng xuê xoa, dễ dãi hoặc khuynh hướng khắt khe, cứng nhắc. Xuê xoa, dễ dãi thường xuất phát từ tâm lý nể nang, né tránh va chạm, ngại đấu tranh hoặc chịu tác động của các mối quan hệ cá nhân. Biểu hiện của khuynh hướng này là không đi sâu xác minh, ngại làm rõ những nội dung phức tạp hoặc có xu hướng giảm nhẹ tính chất, mức độ vi phạm. Hệ quả là vi phạm không được phát hiện đầy đủ hoặc không được xử lý tương xứng, làm giảm tính chiến đấu và hiệu lực của công tác kiểm tra. Ngược lại, khuynh hướng khắt khe, cứng nhắc lại dễ dẫn đến cách nhìn nhận phiến diện, chỉ tập trung vào hành vi vi phạm mà chưa xem xét đầy đủ bối cảnh, nguyên nhân và các yếu tố liên quan. Điều này có thể dẫn đến những nhận định thiếu toàn diện hoặc đề xuất xử lý chưa thật sự phù hợp với bản chất vụ việc. Nếu xuê xoa làm giảm tính nghiêm minh thì cứng nhắc lại làm giảm tính khách quan; cả hai đều đi ngược lại yêu cầu của công tác kiểm tra.

Khuynh hướng xem xét, giải quyết vụ việc của cán bộ kiểm tra chịu tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau. Trước hết là sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy và người đứng đầu. Sự quan tâm lãnh đạo đúng đắn, kịp thời sẽ tạo điều kiện để cán bộ kiểm tra thực hiện nhiệm vụ một cách khách quan, công tâm và đúng nguyên tắc. Bên cạnh đó, bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và tinh thần trách nhiệm của cán bộ kiểm tra có ý nghĩa quyết định. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, cán bộ kiểm tra thường phải đối mặt với nhiều áp lực và tác động khác nhau. Nếu thiếu bản lĩnh, thiếu tính chiến đấu hoặc không giữ vững nguyên tắc thì rất dễ bị chi phối, dẫn đến nhận định và xử lý không chính xác. Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cũng là yếu tố đặc biệt quan trọng. Công tác kiểm tra là lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi kiến thức tổng hợp, kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng nghề nghiệp cao. Trình độ nghiệp vụ càng vững thì khả năng nhận diện bản chất sự việc, đánh giá chứng cứ và đưa ra kết luận chính xác càng cao.

Có thể khẳng định rằng, khuynh hướng xem xét, giải quyết vụ việc là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả công tác kiểm tra. Xác định đúng khuynh hướng không chỉ là yêu cầu về nhận thức mà còn là yêu cầu về bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp của người cán bộ kiểm tra. Chỉ khi luôn kiên trì nguyên tắc khách quan, kết luận chính xác và xử lý nghiêm minh, cán bộ kiểm tra mới thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ được giao, góp phần nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát và xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh.

                                                                                                                                                                                                                                                                                             Phan Thị Thu Hiền - viên UBKT Đảng ủy